Woningoverval

Aard en omvang

In 2011 waren er 768 woningovervallen. Dit is ongeveer gelijk aan het aantal woningovervallen in 2010 ( 767). Bij 173 van de woningovervallen waren de slachtoffers 55 jaar en ouder; bij 155 woningovervallen werden slachtoffers overvallen omwille van hun beroep.

Woningovervallen zijn de meest gewelddadige vorm van overvalcriminaliteit: er vallen meer gewonden en soms zelfs doden dan bij bedrijfsovervallen of straatroven. Wel is de kans op een woningoverval relatief klein (0,01 procent).

Slachtoffers

De meeste overvallen vinden plaats in rijtjeshuizen en flats. Daarna komen de vrijstaande huizen en appartementen. Dit zijn absolute gegevens, ze zijn niet afgezet tegen het aantal woningen dat Nederland per type kent.

Bij slachtoffers van woningovervallen wordt er een onderscheid gemaakt naar overvallen op senioren, bewoners met een ondernemersbelang en de groep overige particulieren. De meeste overvallen komen voor bij de groep overige particulieren. In 2010 nam het aantal overvallen op senioren echter toe.

De gemiddelde leeftijdsopbouw ziet er als volgt uit:

• t/m 35 jaar:      36 procent
• 36 – 64 jaar:    43 procent
• 64 - 98 jaar:     20,6 procent

Per regio kan het slachtofferprofiel verschillen. Voor een juiste aanpak van overvalcriminaliteit is een analyse per regio dan ook belangrijk.

Uit praktisch alle analyses blijkt dat in een groot deel van de gevallen sprake is van enige connectie tussen het slachtoffer en één of meer van de daders. De aard van de connectie kan uiteenlopend zijn: familie, vriend, bekende, vriend van bekende, et cetera. Ongeveer 25 procent van de woningovervallen vindt plaats in het criminele circuit.

Modus operandi

De meeste overvallers (55 procent) komen binnen door gewoonweg aan te bellen. Ook komen de overvallers binnen door inbraak, insluiping of overrompeling van de bewoners.

De overvallers kunnen zich voordoen als een bezorger van bijvoorbeeld post of bloemen, ze vragen of ze gebruik mogen maken van het toilet of ze stellen zich voor als de nieuwe buren.

Bij 53 procent van de overvallen wordt fysiek geweld gebruikt. Ook wordt er vaak door middel van een wapen gedreigd met geweld. Bij overvallen in het criminele circuit gaat dit vaak om vuurwapens, bij andere overvallen zijn dit meestal slag- of steekwapens. Bij 20 procent van de overvallen wordt excessief geweld gebruikt. Dit wil zeggen geweld dat niet nodig is voor het behalen van het doel.

Aanpak woningovervallen

De gemeente heeft een belangrijke rol in het veilig maken van een wijk. Goede verlichting, voldoende toezicht op straat en groenbeheer zorgen voor goed zicht op de huizen. In de sociale woningbouw spelen woningcorporaties een belangrijke rol in de aanpak van woningovervallen. Zij kunnen de woningen die zij beheren beveiligen en bewoners voorlichten over preventie. Ook gemeenten en politie kunnen bewoners voorlichten over het beveiligen van de woning en veilig gedrag tijdens een overval. De Toolkit voorlichting Veilig Wonen van het CCV is daarvoor een geschikt hulpmiddel.

Meer voorbeelden en maatregelen voor gemeente, politie en woningcorporaties staat in de database overvalpreventie.

Netwerkanalyse

In het online jaarverslag 2011 van het CCV is een netwerkanalyse veilig wonen opgenomen. In de analyse zijn verbindingen tussen organisaties weergegeven die in het werkveld van maatschappelijke veiligheid actief zijn.