Casus Amsterdam

Resultaten

De aanpak

De bestuurlijke aanpak van de gemeente Amsterdam loopt sinds 1997. In eerste instantie zijn 77 Van Traa-acties benoemd. Uitvoerend in de aanpak is primair de reguliere, gemeentelijke organisatie. Thans zijn drie organisatorische units verantwoordelijk voor de regie en coördinatie daarbij: het hoofdstedelijk Van Traa-team, het bureau Screening en Bewakingsaanpak (SBA) en het bureau Integriteit. Ter bevordering van de bestuurlijke aanpak is Amsterdam in een vroeg stadium door de Minister van BZK ontheffing verleend op basis van artikel 18 Wet Politieregisters. Door deze ontheffing kon Amsterdam als enige gemeente in Nederland onder voorwaarden beschikken over gegevens uit (onder andere) politieregisters. Deze gegevens werden benut bij het inrichten van handhavingsstrategieën en gebiedsgerichte integrale optredens. Kenmerkend voor de Amsterdamse aanpak is de pandenbenadering: van kwetsbare straten en gebieden wordt pand voor pand nagegaan welke personen in beeld komen, welke relaties er liggen, welke ondernemingen er kennelijk gehuisvest zijn, welke bestemming aan de orde is en hoe die zich verhoudt tot de werkelijke benutting. Onroerend goed vormt hierbij dus het ijkpunt: van welke gedeelten van welke straten of grachten gaat een dreigende werking uit? In combinatie met deze gebiedsgerichte aanpak vindt integrale handhaving plaats: met samenwerking van het GAK, de Belastingdienst, politie, OM en gemeente worden verdachte ondernemingen volledig doorgelicht. De combinatie van de regimes levert zoveel aanknopingspunten op dat bijvoorbeeld illegale casino's daarmee effectief konden worde aangepakt. De bestuurlijke aanpak in wijken en buurten heeft soms een zeer integraal karakter: vertrokken wordt vanuit een brede leefbaarheidsdoelstelling. In dat kader worden criminelen op de huid gezeten maar bijvoorbeeld ook het openbare groen aangepakt. Investeren langs deze brede en diverse lijnen heeft bijvoorbeeld in de Mercatorpleinbuurt veel effect gesorteerd.

Accenten

* De pandenbenadering

Politie en bestuur, eventueel samen met justitie (bijvoorbeeld het driehoeksoverleg), wijzen een gebied (of een onderneming of branche) aan, dat voor de rechtshandhaving een verhoogd risico vormt. Dat kan een deel van een straat zijn, een plein of een bouwblok, snackbars als branche in een bepaald gebied, waar zowel vanuit de politie als vanuit de bestuurlijke handhaving geen of onvoldoende vat op is. Er wordt een voor dat gebied multidisciplinair team samengesteld van alle handhavers (wijkagent, vergunningverlener, inspectie BWT, Milieudienst, openbare ruimte etc.) die allemaal vanuit ieders specialisatie iets van doen hebben met dat gebied, onderneming en/of branche. Pand voor pand wordt alle informatie in de projectgroep verzameld: wie is de eigenaar, wat voor bedrijf zit in dat pand, huurcontract, zijn er bouwaanvragen, is er een andere vergunninglijn naar het bestuur, wat weet de politie op het gebied van de openbare orde en veiligheid, is het conform bestemmingsplan? Informatie uit openbare bronnen (Kadaster, Kamer van Koophandel, bevolkingsregister) wordt eerst verzameld en indien aan de orde krijgt alleen het Van Traa-team nog specifieke politie-justitie-informatie daarbij. Zaken die niet kloppen en controles van handhavers die hierover rapporteren, vormen de basis voor een integraal handhavingsaanpak. Wie heeft de beste papieren om de situatie te verbeteren? Dikwijls is dat het openbaar bestuur.

* Aankoop panden

Bij de door het Van Traa-team verworven panden treedt de NV-Zeedijk, met de gemeente als grootste aandeelhouder, als eigenaar op en zorgt voor het verdere herontwikkelingstraject van een gekocht pand. Bonafide exploitanten krijgen een huurcontract van de NV-Zeedijk, de grond blijft altijd in eigendom van de gemeente en bij doorverkoop heeft de gemeente recht van eerste koop. In het wallengebied zijn inmiddels 56 panden opgekocht. Hiermee wordt een sterke, bonafide economische structuur sterk bevorderd in de binnenstad vanuit een publieke-private samenwerking.

* Integriteitsbureau

Het gemeentebestuur van Amsterdam heeft ook een apart Integriteitsbureau opgezet, dat aan de ene kant gemeentelijke diensttakken adviseert over integriteitsbeleid en aan de andere kant organisaties doorlicht op kwetsbare plekken die risicovol zijn qua fraude en corruptie. Indien aan de orde voert het bureau zelf onderzoek uit naar corruptie en fraude binnen het gemeentelijk apparaat onder het motto: eisen stellen aan de burger op het gebied van betrouwbaarheid en integriteit betekent ook de hand in eigen boezem steken.

* Correct of corrupt

In het kader van het project 'Correct of corrupt' heeft de gemeente Amsterdam uitvoerig onderzocht op welke plekken binnen de organisatie risico's op fraude, corruptie en manipulatie bestaan. Op basis van het ontstane beeld worden maatregelen getroffen om te voorkomen dat medewerkers bewust of onbewust in strijd met de integriteit handelen. Gebruik is gemaakt van een door de BVD ontwikkelde systematiek. Een belangrijk aspect hiervan is dat alle organisatieonderdelen actief betrokken worden bij de tenuitvoerlegging van het integriteitsproject. Zo hebben de Amsterdamse afdelingen en diensten zelf de risicoanalyse verricht (zelfanalyse).

Meer informatie en voorbeelden zijn te vinden op de website 'Een veilig Amsterdam'.

Organisatie