Onderzoeksevaluatie VER - Hoe VER gaan we met het integreren van veiligheid in het planproces?

Probleemstelling

Het vooraf in kaart brengen van veiligheidsdoelen en het monitoren achteraf wat de resultaten op het gebied van veiligheid zijn, is nog niet bij ieder project gebruikelijk. Betrek veiligheid eerder bij het plan en bespaar daarmee grote kostenposten achteraf. Zo concludeerde de meeste geïnterviewde projectleiders van diverse soorten bouwprojecten die de afgelopen circa acht jaar gerealiseerd zijn. De Veiligheidseffectrapportage kan daarin helpen door de procesmatige opzet van dit instrument. 

Beschrijving

In dit onderzoek hebben de onderzoekers van de Segment groep onderzocht in hoeverre het uitvoeren van een VER al of geen positieve invloed heeft op de beheerskosten achteraf wanneer het bouwproject opgeleverd is. Met andere woorden hoe kunnen kosten en manuren worden bespaard door van te voren goed na te denken over veiligheid in samenwerking met de betrokken partijen zoals politie, brandweer, gezondheidsinstellingen, gemeente, woningcorporaties, bewonersgroepen, etc. In totaal is er bij 20 projecten door het hele land een diepte-interview gehouden, waarvan 10 projecten met een VER zijn uitgevoerd en 10 zonder een VER. Projecten als ondermeer de IKEA in Delft, een drugsgebruikersruimte in Utrecht, een scholencomplex in Leiden en centrumgebieden in Alphen aan den Rijn, Dronten en Papendrecht.

Gebiedsafbakening

Gebiedsafbakening is een onderwerp dat regelmatig terugkeerde in de interviews. De VER geeft geen richtlijnen voor gebiedsafbakening, maar het is wel een belangrijk onderdeel om bij stil te staan. Zo is er bij de IKEA in Delft bewust gekozen om de A13 wel mee te nemen in de VER vanwege de piekmomenten van IKEA op bepaalde dagen en het vervoer van gevaarlijke stoffen over die wegen. Hetzelfde geldt voor de bouw of renovatie van scholen waarin de keuze om het dichtstbijzijnde stationsgebied en coffeeshops wel of niet mee te nemen in de gebiedsafbakening.

Integraal

Ook instrumenten als het Politiekeurmerk Veilig Wonen, het Keurmerk Veilig Ondernemen en de Milieu Effect Rapportage (MER) worden genoemd als instrumenten die helpen bij het veiligheidsbewustzijn en het inbouwen van veiligheidsmaatregelen in de plannen. Zij kunnen als specifiek instrument dienen voor gerichte uitwerking van de meer op integraliteit gerichte VER. De gemeente Roosendaal heeft ervaren dat de VER als procesmatig instrument minstens zoveel waarde heeft als de inhoudelijke kant van het instrument.

Verantwoordelijk

Het is van groot belang dat er een goede regisseur is die gevoel heeft voor wat er speelt en een idee heeft van de richting of de rol die het thema veiligheid moet innemen binnen een bepaald project. De regisseur moet weten wat de bindende factor is. Als ontwerper moet je een balans vinden tussen het esthetische en het gebruik. Een omgeving moet naast veilig ook prettig en leefbaar zijn.

Conclusies

• Nadenken over fysieke inrichting en integraliteit doet ertoe. Het maakt de samenhang inzichtelijk en voorkomt ontwerpfouten en daarmee samenhangende hogere beheerkosten.
• De VER hoeft niet altijd specifieke richtlijnen in zich te hebben. Andere instrumenten zoals het Bouwbesluit ondervangen ook al veiligheidsaspecten en voorkomen beheerkosten achteraf.
• Een beter lopend planproces bespaart kosten, ook in het beheer.

Auteur

Segment groep i.o.v. het CCV