Hotspot benadering

Korte omschrijving

Bij een hotspot gaat het om een geografische clustering van criminele praktijken of ongewenste zaken. De maatregelen worden gericht ingezet per plek. Meestal worden verschillende soorten interventies (zoals betere verlichting of meer toezicht) in elkaar geschoven. Het resultaat van de interventie wordt gemeten en waar nodig gewijzigd. Het traject duurt net zolang totdat de probleemplek geen probleemplek meer is. Beoogde effecten van de hotspot aanpak zijn de afname van geweldsdelicten, vermogensdelicten en drugsdelicten.

Toepassing

De hotspot aanpak wordt vaak toegepast in achterstandswijken en op plaatsen waar veel geweld plaatsvindt. Om de methode toe te passen, is het nodig om kennis te hebben van de criminele activiteiten, de daders en de kenmerken van de locatie. Op basis van deze kennis kunnen gerichte maatregelen worden ingezet.

Voorwaarden voor de kans van slagen zijn:

• goede aangiftebereidheid omwonenden en winkeliers;
• duidelijk registratie van meldingen door de politie;
• voortdurende monitoring en bijstellen van interventies;
• goede samenwerking tussen de politie en andere betrokken partijen.

Een valkuil van de hotspot aanpak is het verplaatsings- of waterbedeffect. Het probleem kan zich verspreiden naar een andere locatie. Het project is niet afgelopen voordat het probleem ook hier is aangepakt. De gemeente Den Haag wijst hotspots aan op basis van reacties en klachten van omwonenden. Ook kijkt de gemeente naar politiecijfers over aangiften van misdrijven en aanhoudingen. 

Het gaat bij deze locaties bijvoorbeeld om overlast van jongeren, drugsoverlast, verloedering en onveiligheid op straat. Pleinen en straten kunnen hotspot zijn, maar ook plantsoenen, parken en winkelgebieden. Op de website van de gemeente Den Haag (www.denhaag.nl) staat een uitgebreide beschrijving van de Haagse hotspot benadering en wordt per hotspot aangegeven welke aanpak wordt gevolgd. Ook de gemeente Amersfoort heeft op haar site (www.amersfoort.nl) uitgebreide informatie over de Amersfoortse hotspot aanpak geplaatst. De gemeente Amsterdam ontwikkelde een hotspot aanpak voor het Burgwallengebied (‘De Wallen’).

In Rotterdam is een Toezichtmodel ontwikkeld voor de aanpak van hotspots. Met dit model wordt een bijzonder slechte veiligheidsituatie door gezamenlijk toezicht en handhaving teruggebracht naar een acceptabel niveau. Meer informatie is beschikbaar via de website: www.rotterdamveilig.nl.

De politie Haaglanden heeft een nieuwe aanpak ontwikkeld om de woninginbraak op hotspots terug te dringen. Deze aanpak is ook bruikbaar voor de aanpak van andere vormen van veelvoorkomende criminaliteit. Meer informatie is te vinden op de website van de DSP-groep.

Kosten en capaciteit

Indicatie van mogelijke kosten (de bedragen zijn sterk afhankelijk van de te nemen maatregelen per hotspot). We geven een Amsterdams voorbeeld:

• Extra medewerker zorg- en overlast: 60.000 euro (op jaarbasis)
• Straatmanager: 25.000 euro (op jaarbasis)
• Herprofilering verkeerssituatie: 5-8 miljoen euro
• Verzinkbaar urinoir: 35.000 euro per stuk
• Schoonmaakbeurt bestaande urinoirs: 35.000 euro
• Fietsenstalling: 50.000 euro
• Cameratoezicht: 1.656.000 euro
• Afsluiting hotspotgebied tijdens avond- en nachturen: 525.000 euro
• Promotiecampagne (onder andere een website): 15.000 euro

Bron: Plan van Aanpak Amsterdamse Burgwallen

Het bovenstaande voorbeeld is vrij kostbaar. Maar er zijn ook voorbeelden bekend waarbij het eigenlijk alleen gaat om een andere en intensievere inzet van bestaande capaciteit en middelen.

Partij die het initiatief neemt

Gemeente, politie.

Andere betrokken partijen

Hulpverlening, winkeliers, omwonenden, NS.

Resultaat

Uit de praktijk blijkt dat de aanpak van hotspotgebieden leidt tot een afname van geweldsdelicten, vermogensdelicten en drugsdelicten door specifieke interventies. De resultaten zijn voor een deel meetbaar via cijfers van de politie, zoals minder meldingen van incidenten, minder 112-meldingen, minder aanhoudingen. Bij de vermogensdelicten is wel geconstateerd dat er sprake is van een verplaatsingseffect.

Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt dat het Toezichtmodel voorziet in een grote samenwerkingsbehoefte van lokale veiligheidspartners. Daardoor wordt het model voor steeds meer doelen en gebieden gebruikt.

Beschouwing van professionals

De doelstelling en de werkzame bestanddelen van de hotspot benadering zijn helder. De doelgroep is sterk afhankelijk van de problematiek. De aanpak is (uitgebreid) geëvalueerd en blijkt effectief. De aanpak stimuleert zelf ook continue evaluatie van de maatregelen. De randvoorwaarden van de aanpak worden met name bepaald door de specifieke problematiek waarop de hotspot benadering zich richt. Deze zijn van te voren dus niet altijd even goed inzichtelijk. De overdraagbaarheid van de aanpak lijkt ook afhankelijk van de problematiek. De aanpak kan immers vrij kostbaar worden. Wel is er een duidelijke instructie voor de hotspot benadering beschikbaar.

• Toelichting opzet en werkwijze database wijkinterventies

Meer weten?

Publicaties

• Bovenop de hotspot, het Rotterdamse Toezichtmodel. Ruth Prins, Peter Marks en Arie Sluis, Erasmus Universiteit, in SECONDANT 3/4, 2009.
• Geweldsaanpakken geweld (deel 4). Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid en Sardes, Den Haag, 2006.
•  Hot Spots policing. The problem-oriented policing program (Jersey City, New Jersey U.S.A.). artikel: Braga, a. et al. (1999) Problem-oriented policing in violent crime places: a randomized controlled experiment. In: Criminology, vol.37, nr. 3.

Links