Delen

Vastgoedfraude

Uit het WODC-onderzoek ‘Malafide activiteiten in de vastgoedsector’ blijkt dat veel crimineel verdiend vermogen in de vastgoedsector terechtkomt. Vastgoed is waardevast en er wordt weinig toezicht gehouden op de vastgoedsector. Dit maakt de sector kwetsbaar voor malafide activiteiten. De vastgoedsector is dé sector waar de illegale en legale economie samenkomen.

Verschijningsvormen

Vastgoedfraude is een breed begrip dat veel verschillende verschijningsvormen kent. Het WODC-onderzoek maakt onderscheid tussen fraude met betrekking tot de exploitatie enerzijds en speculatie anderzijds.

Bij de malafide activiteiten in panden (exploitatie-fraude) wordt onderscheid gemaakt in drie verschijningsvormen:

  • De eerste vorm is onrechtmatige bewoning waarbij sprake is van illegale (door)verhuur aan legaal of illegaal in ons land verblijvende personen. Een gemeente kan op basis van overlastmeldingen panden controleren op bijvoorbeeld huisvestingsvergunningen of verblijfsvergunningen.
  • De tweede vorm bestaat uit onregelmatigheden rond de verhuur van particuliere woningen, waarbij de traditionele huisjesmelker zijn huurders uitbuit. Door samen te werken in een interventieteam van politie, gemeente en sociale dienst pakken de gemeenten Rotterdam en Den Haag deze problematiek aan. Het team controleert panden op illegale bewoning, brandgevaar, hygiëne en sociale problematiek.
  • Tot slot is er onrechtmatig gebruik. Binnen deze vorm wordt de woning voor andere doeleinden gebruikt dan reguliere huisvesting. Dit kan uiteenlopen van illegale pensions tot het gebruik van de woning als dekmantel voor criminele activiteiten, zoals wietplantages, mensenhandel, witwaspraktijken en illegale prostitutie.

Naast malafide activiteiten in panden, zijn er ook malafide activiteiten met panden (speculatie). Hierbij valt te denken aan het witwassen van crimineel of zwart geld, hypotheekfraude en ABC-transacties.

Aard en omvang

Er is geen beeld van de totale omvang van vastgoedfraude in Nederland. Ook verschillen de verschijningsvormen per stad of regio. Dit is met name bij de exploitatiefraude het geval. Uit het onderzoek 'Malafide activiteiten in de vastgoedsector' blijkt dat illegale onderhuur in Amsterdam en Utrecht een groter probleem is dan in Den Haag en Rotterdam. In Den Haag en Rotterdam is daarentegen weer meer sprake van uitbuiting van illegalen in de particuliere sector. Uit het onderzoek blijkt wel dat malafide activiteiten in de speculatie en exploitatie met elkaar samenhangen.

Signalen over vastgoedfraude kunnen komen van juridische en financiële dienstverleners, zoals notarissen, makelaars en banken. Daarnaast kunnen signalen van vastgoedfraude ook blijken uit het Kadaster, de Kamer van Koophandel, Openbaar Ministerie (OM), Belastingdienst, woningcorporaties en de Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC's).

Nationale Regiegroep Aanpak Misbruik Vastgoed

In 2009 is de Nationale Regiegroep Aanpak Misbruik Vastgoed ingesteld. Onder voorzitterschap van de ministeries van Veiligheid en Justitie en Financiën zijn de belangrijkste organisaties op het terrein van bestrijding van vastgoedfraude vertegenwoordigd. De regiegroep stelt een plan van aanpak op hoe het misbruik en de criminaliteit in de vastgoedsector kan worden bestreden.

Regionale Informatie en Expertisecentra

Regionale Informatie en Expertise Centra (RIEC’s) zijn regionale samenwerkingsverbanden opgericht in het kader van het programma Bestuurlijke Aanpak Georganiseerde Criminaliteit. De RIEC's zijn informatieknooppunt en expertisecentrum voor (semi)overheden op het gebied van het bestrijden van de georganiseerde criminaliteit. Vastgoedfraude maakt daar onderdeel van uit. Er zijn in Nederland elf RIEC's actief of in oprichting.

Het doel van de RIEC’s is:

  • Voorkomen dat de overheid criminelen faciliteert.
  • Vermenging tussen onder- en bovenwereld tegengaan.
  • Doorbreken van economische machtsposities, die zijn opgebouwd met op criminele wijze vergaard kapitaal.

Meer informatie over de RIEC's is te vinden op www.riecnet.nl.

Het Financieel Expertise Centrum (FEC)

Het FEC is een samenwerkingsverband tussen organisaties met een toezicht-, controle-, vervolgings- en opsporingstaak in de financiële sector en bestaat uit de volgende partners: Autoriteit Financiële Markten, Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, Belastingdienst, de Nederlandsche Bank, Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, Openbaar Ministerie, de Regiopolitie Amsterdam-Amstelland en het Korps landelijke politiediensten.

Het gezamenlijke doel van de partners in het FEC is het versterken van de integriteit van de financiële sector. Bedreigingen voor en inbreuken hierop moeten worden voorkomen en bestreden.

Uit het FEC jaarplan 2012-2014 blijkt dat het FEC zich vooral gaat richten op witwassen en vastgoedfraude in de pensioensector.

Aanpak vastgoedfraude in de praktijk

Enkele lokale en regionale voorbeelden van de bestuurlijke aanpak van vastgoedfraude al dan niet als onderdeel van de aanpak van de georganiseerde criminaliteit:

Rol CCV

Het CCV ondersteunt de informatie-uitwisseling tussen professionals die werkzaam zijn op het terrein van de maatschappelijke veiligheid. Heeft u goede voorbeelden met betrekking tot de aanpak van vastgoedfraude? Laat het ons dan weten. Dit kan door te mailen naar de webredactie.

Meer informatie

Voor vragen en/of opmerkingen kunt u contact opnemen met Vera Huijgens.

Links