Efficiënter reinigen en een betere beleving van zwerfafval in Utrecht

Probleemstelling

Uit onderzoeken blijkt dat inwoners van Utrecht de gemeente niet ervaren als een gemeente met weinig zwerfafval. Gezien de hoge objectieve schoonheidsgraden uit het verleden, is de negatieve beleving naar verwachting niet te verbeteren door meer te gaan reinigen. De gemeente wil onderzoeken of communicatiemiddelen kunnen worden ingezet om de beleving van zwerfafval in Utrecht te verbeteren. Daarnaast wil de gemeente weten of het mogelijk is om de beleving te verbeteren door op een andere, efficiëntere manier te reinigen.

Beschrijving

Er is gekozen voor een gefaseerde aanpak van het onderzoek.

• Een inventarisatie van soortgelijke onderzoeken en bevindingen bij andere gemeenten.
• Eerste pilotstudie. Deze eerste pilotstudie is uitgevoerd in vier onderling vergelijkbare maar niet naast elkaar liggende wijken in Utrecht. Eerst is in alle vier de wijken een nulmeting gedaan om vast te stellen wat de beleving van de bewoners is met betrekking tot de beleving van zwerfafval. Vervolgens is in twee van de vier wijken een actie uitgevoerd. Na afronding van de acties is in alle vier de wijken een eenmeting uitgevoerd.
• Tweede pilotstudie. Op basis van de conclusies uit de eerste pilotstudie is besloten om een tweede pilotstudie uit te voeren: een microtest om te bepalen wat het maximaal mogelijke effect van het vergroten van de zichtbaarheid op de beleving zou kunnen zijn.

Conclusies

Resultaten Inventarisatie

Uit de inventarisatie komt naar voren dat Utrecht de eerste gemeente lijkt te zijn met het idee om communicatiemiddelen primair in te zetten om de beleving positief te beïnvloeden. Communicatiemiddelen met als doel om gedragsverandering te bewerkstelligen worden wel ingezet in enkele gemeenten.

Resultaten pilotstudies

• De beleving van de hoeveelheid zwerfafval nam na het uitvoeren van de eerste pilotstudie in alle wijken af. Dat lijkt onlogisch, maar uit de objectieve meetgegevens bleek dat in dezelfde periode de objectie score óók was afgenomen. Er lag dus werkelijk meer zwerfafval. Bovendien bleek dat in de actiewijken de beleving minder hard was afgenomen dan in de nulwijken, wat suggereert dat de acties het teruglopen van de beleving door de grotere vervuilingsgraad hebben ‘afgeremd’.
• Er lijkt een samenhang te zijn tussen tevredenheid over de inzet van de gemeente en de beleving van de hoeveelheid zwerfafval. Respondenten die tevreden zijn over de inzet van de gemeente vinden ook dat er minder zwerfafval ligt. Dit betekent dat communicatiemiddelen en de inzet van reinigingsdiensten bij voorkeur zo worden ingezet, dat de tevredenheid over de inzet van de gemeente zo hoog mogelijk wordt. De tevredenheid lijkt vooral bepaald te worden door de zichtbaarheid van de reinigers en de inspanningen en in minder mate door het resultaat. Ook het gevoel dat de gemeente bereikbaar is en goed omgaat met meldingen, vergroot de tevredenheid.
• Uit de tweede pilotstudie volgt dat de inzet van reinigers mogelijk wel een positief effect heeft op de beleving van zwerfafval op die locatie, zelfs als de reiniger niet bewust wordt opgemerkt. Het gaat dan wel om de beleving die gemeten wordt vlak nadat de respondent de locatie heeft verlaten en niet de beleving ‘op de bank’.
• Algemeen is de conclusie met betrekking tot acties om de zichtbaarheid van de inspanningen door de gemeente te vergroten dat heel zorgvuldig moet worden nagedacht over het beoogde effect. Uit zowel de eerste als tweede pilotstudie blijkt dat acties niet snel worden opgemerkt en dat het verschil kan maken welke beleving gemeten wordt.

Auteur

Tauw bv

Organisatie

Gemeente Utrecht