Delen

Organisatiemodel 7

Hoofd OO&V als coördinator, binnen een afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg (grote gemeenten, wijkgericht).

Beschrijving model

 

Schema: Hoofd oo&v als coördinator, binnen een afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg

Belangrijkste kenmerken model

  • Er is een coördinator veiligheid, die tevens afdelingshoofd is van de afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg. De afdeling bestaat uit drie clusters: cluster Beleid, cluster Handhaving en cluster Brandweerzorg. De coördinator heeft een breed takenpakket, dat bestaat uit de coördinatie van de harde en zachte kant van veiligheid en van beleid en uitvoering.
  • Er is een Stuurgroep veiligheid met vertegenwoordigers van politie, OM, Brandweer, burgemeester, gemeentesecretaris en de coördinator veiligheid. Andere portefeuillehouders en de leidinggevenden van de hoofdafdelingen maken ook deel uit van de stuurgroep.
  • Werken op wijk- en buurtniveau is van groot belang. De coördinator houdt nauw contact met de wijk- of kernconsulenten van de gemeente.
  • Er is een burgemeester voor veiligheid en een wethouder voor wijkveiligheid. Het hele college is gekoppeld aan een wijk.
  • Er is een stafoverleg Veiligheid ingesteld met diverse beleidsmedewerkers uit de drie clusters. De coördinator is de voorzitter van dit overleg en heeft een spilfunctie naar zowel de andere afdelingen van de gemeente als naar het integraal wijkbeheer.

Uitgebreide beschrijving model

Dit organisatiemodel is bedoeld voor grote gemeenten, die een (grote) afdeling Veiligheidsbeleid willen hebben waarbinnen zowel de harde als zachte kant van het veiligheidsbeleid is ondergebracht. Maar waar ook zowel de beleidsvorming als het uitvoerende deel van het veiligheidsbeleid is ondergebracht, zoals het uitgeven en handhaven van vergunningen op het terrein van openbare orde en veiligheid.

De veiligheidscoördinator is in dit model het afdelingshoofd van de afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg en geeft leiding over een groot aantal medewerkers (70-80 mensen). Vanwege de ambitie om alle onderwerpen integraal aan te pakken, richt deze coördinator zich niet alleen op integrale veiligheid en juridische zaken, maar ook op onderwerpen als handhaving, vergunningverlening, milieu, brandweer en rampenbestrijding. De coördinator heeft dan ook een breed takenpakket. De afdeling bestaat uit drie clusters: cluster Beleid, cluster Handhaving en cluster Brandweerzorg. Het cluster Beleid is verantwoordelijk voor de coördinatie van het veiligheidsbeleid en heeft een sterke coördinerende rol naar andere (hoofd)afdelingen.

Er is een Stuurgroep veiligheid met vertegenwoordigers van politie, OM, Brandweer, de burgemeester (voorzitter), gemeentesecretaris (ambtelijk secretaris) en de coördinator veiligheid. Andere portefeuillehouders (op afroep) en de leidinggevenden van de hoofdafdelingen maken ook deel uit van de stuurgroep. Op deze manier worden zij gelijk gecommitteerd aan besluiten die worden genomen over veiligheid. Het is belangrijk dat alle leden van de Stuurgroep mandaat hebben om beslissingen te nemen.

De coördinator veiligheid heeft regelmatig contact met de gemeentesecretaris. De gemeentesecretaris is de spil in de wisselwerking tussen het college van B&W en het ambtelijke apparaat inzake veiligheidsbeleid. Daarnaast fungeert de gemeentesecretaris in dit model, zowel in- als extern, als belangrijke ‘rugdekking’ voor de coördinator. De coördinator valt immers niet onder een afdelingshoofd.

Binnen dit model wordt een verdeling gemaakt van bestuurlijke verantwoordelijkheid voor veiligheid: de burgemeester is primair verantwoordelijk voor de totstandkoming en uitvoering van het (totale) veiligheidsbeleid, waarbij het accent ligt op het gemeentelijk niveau en er is een aparte wethouder wijkveiligheid. Deze wethouder zorgt ervoor dat daarnaast het hele college gekoppeld is aan een wijk.

Op ambtelijk niveau is een stafoverleg Veiligheid ingericht, dat wekelijks bijeen komt. Aan dit overleg nemen, behalve de coördinator, diverse beleidsmedewerkers deel uit de clusters Beleid, Handhaving en Brandweerzorg. Ook medewerkers van andere gemeentelijke afdelingen (zoals Welzijn of Sociale Zaken) die zich bezighouden met veiligheidsprojecten maken hiervan deel uit. Dit kunnen zowel beleidsmedewerkers als hoofden van die afdelingen zijn. Het afdelingshoofd neemt meestal deel indien zijn afdeling meerdere veiligheidsprojecten onder zich heeft.

Het stafoverleg zorgt ervoor dat ook andere afdelingen binnen de gemeente hun verantwoordelijkheid nemen in de uitvoering van veiligheidsprojecten. Daarnaast is het stafoverleg de spil naar integraal wijkbeheer. De coördinator houdt als voorzitter van het stafoverleg nauwe contacten met zgn. wijk- of kernconsulenten (ook wel gebiedsmanagers genoemd). Deze consulenten zijn verantwoordelijk voor bepaalde gebieden van de gemeente. Zij richten zich niet alleen op veiligheid, maar ook op sociaal beleid, zoals jeugd en de inrichting van diverse voorzieningen. De consulenten zijn de ogen en oren van de wijk en zorgen ervoor dat de (veiligheids)problemen centraal via de gemeente door anderen op wijkniveau worden opgelost. Zij zijn daarmee de schakel tussen de centrale en decentrale organisatie van de gemeente.

Bijbehorend functieprofiel

De veiligheidscoördinator heeft een zwaar takenpakket. Hij of zij geeft leiding aan een groot aantal medewerkers (70-80) en moet daarom meerdere jaren ervaring hebben in het leidinggeven. Daarnaast moet de coördinator in staat zijn de veiligheidsonderwerpen integraal aan te pakken, zowel met betrekking tot de zachte en harde kant van veiligheid als op beleids- en uitvoeringsniveau. Bovendien kan de coördinator, vanwege het belang van wijkgericht werken in dit model, goed schakelen tussen beleid dat gemeentebreed en gebiedsgericht wordt uitgevoerd. Hij of zij zorgt voor een sterke verankering van het veiligheidsbeleid binnen andere afdelingen van de gemeente en op wijkniveau. In het model is sprake van een tweedeling van bestuurlijke verantwoordelijkheid voor veiligheid. Om deze reden is de coördinator in staat veiligheid niet alleen bij de burgemeester, maar ook bij de wethouder wijkveiligheid op de agenda te krijgen.

Functie-eisen:

  • voltooide universitaire opleiding
  • 1,0 fte 
  • minstens 8 jaar relevante werkervaring binnen overheidsorganisaties, bij voorkeur met het leiden van integrale veiligheidsprojecten (of andere complexe beleidsprocessen) 
  • meerdere jaren leidinggevende ervaring; in staat zijn de harde en zachte kant van veiligheid èn beleid en uitvoering te integreren 
  • goed inzicht in het gemeentelijk functioneren en het functioneren van de veiligheidspartners en een goed gevoel voor politiek-bestuurlijke verhoudingen 
  • goed kunnen schakelen tussen gemeentebreed en gebiedsgericht beleid 
  • regisseur en beleidsmaker 
  • schaal 13-14

Succes- en faalfactoren

Succesfactoren:

  • Het voordeel is dat in dit model de harde en zachte kant van veiligheid èn beleid en uitvoering gezamenlijk binnen een afdeling zijn geïntegreerd. Hierdoor vindt optimale afstemming plaats; er is sprake van efficiëntie door bundeling van kennis en kunde binnen een afdeling. Daarnaast bestaat er een centraal aanspreekpunt voor externe partners over veiligheid.
  • In dit model is de afstemming tussen gemeentelijk- en wijkniveau goed georganiseerd. Het stafoverleg is de spil naar het integraal wijkbeheer. De coördinator onderhoudt nauwe contacten met de wijk- of kernconsulenten.
  • In de toekomst kan de gemeente de zachte en harde kant van veiligheid ook onderbrengen binnen de veiligheidsregio (zie kader hieronder).

Westland: alle veiligheid in een afdeling

De gemeente Westland heeft ervoor gekozen om, in haar afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg, alle aspecten van het veiligheidsbeleid bij elkaar te brengen. Op deze afdeling werken 70 tot 80 mensen zowel aan de voorbereiding als uitvoering en handhaving van veiligheidsbeleid. En zowel aan de harde als zachte kant van dit beleidsterrein. Een en ander is verdeeld in drie afdelingen Beleid, Brandweerzorg en Handhaving met aparte teamleiders. Daarnaast wordt via de afdeling Beleid ook contact gehouden met het wijkgericht werken, waar veiligheid een belangrijk onderdeel is . Elke bestuurder is via zogenaamde kwaliteitskringen aan een van de 5 kernen van Westland verbonden. Elke kern kent op ambtelijk niveau zgn. kernconsulenten. Deze kernconsulenten houden zich gebiedsgericht bezig met de uitvoering van beleid. Veiligheid is een van de onderwerpen waar zij zich mee bezig houden.

 

Veiligheidsregio waar ook sociale veiligheid is ondergebracht

Meer slagkracht, betere samenwerking, minder vrijblijvendheden en een professionelere brandweer. Dat is het credo van het Kabinetsstandpunt Veiligheidsregio’s. Medio 2006 moeten de fundamenten van de 25 veiligheidsregio’s er liggen. De veiligheidsregio wordt het kloppende hart van waaruit de rampen- en crisisbeheersing geregeld wordt.
Veel gemeenten willen in de toekomst echter niet alleen de rampen- en crisisbeheersing onderbrengen bij de veiligheidsregio, maar ook sociale veiligheid. Zo heeft de gemeente Den Helder recentelijk een voorstel gedaan om te komen tot een regionaal expertisebureau onder de vlag van de veiligheidsregio. Sociale veiligheid moet ook ondergebracht worden binnen het expertisebureau.

 

Gemeente Gouda: integratie van sociale en fysieke veiligheid en van beleid en uitvoering

In de gemeente Gouda wordt de organisatie gekenmerkt door een sectorenmodel. Het plan is om per 1 januari 2006 deze organisatie te veranderen naar een directie/dienstenmodel. Er komen dan 8 diensten. Het gaat feitelijk om een indikking na een forse reorganisatie/krimp van de gemeente. Veiligheid is dan een zelfstandige dienst, waaronder ook de gemeentelijke Brandweer zit.

De dienst Juridische zaken en Veiligheid heeft vanaf 2006 drie afdelingen: Halt, Recht & Veiligheid en Stadstoezicht. Binnen deze dienst valt alles wat met veiligheid te maken heeft, van beleid tot uitvoering van toezicht & handhaving en beheer & onderhoud. Binnen de afdeling Recht & Veiligheid bestaan drie clusters, waaronder het cluster Veiligheid. Hierbinnen valt zowel sociale als fysieke veiligheid. Voor de fysieke veiligheid is er een ambtenaar rampenbestrijding. Binnen de sociale poot is er een coördinator jeugd en wonen met drie medewerkers. Jeugd is een centraal thema, vooral de overlast van jeugd. De afdeling houdt zich zowel bezig met beleid als het uitvoeren van projecten.

Belangrijke succesfactor is ook Stadstoezicht binnen de dienst Juridische zaken en veiligheid. Stadstoezicht leest bijvoorbeeld de meldkamer uit van de politie (camera’s) en heeft een on-line verbinding met de politie.

 

Faalfactoren:

  • Het nadeel van dit model is dat het een organisatorisch forse ingreep kan zijn, indien beleid en uitvoering momenteel gescheiden zijn georganiseerd binnen de gemeente. In dit geval is het lastig om tot een afdeling te komen, waarin uitvoering en beleid geïntegreerd zijn. Een variant is dat de afdeling uitsluitend veiligheid en openbare orde gerelateerde zaken overneemt van de andere afdelingen in plaats van alle denkbare onderwerpen die te maken hebben met veiligheid, vergunningverlening, toezicht en handhaving. De samenstelling van bijvoorbeeld de afdeling milieu, bouwen en wonen blijft ongewijzigd.
  • De veiligheidscoördinator heeft een zwaar takenpakket. Hij richt zich niet alleen op integrale veiligheid en juridische zaken, maar ook op onderwerpen als handhaving, vergunningverlening, milieu, brandweer en rampenbestrijding. Daarnaast is hij de spil naar het wijkniveau. De coördinator moet dus heel wat in huis hebben en met zorg worden geselecteerd.

Veiligheid gepositioneerd binnen de organisatie

 
Schema: Afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg

Er is sprake van een brede afdeling Veiligheid, Handhaving en Brandweerzorg, waarin niet alleen integrale veiligheid en juridische zaken, maar ook onderwerpen als handhaving, vergunningverlening, milieu, brandweer en rampenbestrijding zijn geïntegreerd. Alle beleidsmedewerkers en uitvoerders die zich bezig houden met het verbeteren van de openbare orde en veiligheid (inclusief toezichthouden en handhaven) zijn ondergebracht binnen deze afdeling. Binnen de afdeling zijn drie clusters te onderscheiden: cluster Beleid, cluster Handhaving en cluster Brandweerzorg. Het cluster Beleid heeft een coördinerende rol; de andere twee clusters richten zich meer op de uitvoering van veiligheidsbeleid.

Raakvlakken met externe veiligheidsoverleggen

  • In het driehoeksoverleg participeren burgemeester, korpschef (of districtschef) en de hoofdofficier (of districtsofficier). De politie neemt het voortouw in het driehoeksoverleg, in samenspraak met gemeente en OM.
  • De coördinator neemt verder deel in bepaalde overleggen met andere (middelgrote) gemeenten, vaak getrokken door de provincie, en/of in een landelijk (GSB) veiligheidsoverleg.
  • Bepaalde speerpunten worden opgepakt door externe partners. Voorbeelden hiervan zijn huiselijk geweld en voertuigcriminaliteit, waarbij de politie veelal het voortouw neemt.