Woonoverlast

Definitie
Omvang
Aanpak rijksoverheid
Praktijkvoorbeelden
Meer informatie
Links

Definitie

Volgens het Actieplan woonoverlast Rotterdam (2009) is sprake van woonoverlast als een individuele bewoner zich regelmatig of structureel zodanig gedraagt, dat deze persoon daarmee in ieder geval omwonenden in hun woongenot stoort en/of in hun vrijheid belemmert en daarnaast eventueel ook zichzelf schade toebrengt.

In de Handreiking aanpak woonoverlast en verloedering (2010) van de VROM-Inspectie is woonoverlast gedefinieerd als: hinder in en rondom de woning en woonomgeving, die onrechtmatig kan zijn. Deze woonoverlast is dus verbonden aan één plaats: de woning. Het gaat hier niet om mobiele overlast. De woonoverlast kan fysiek of sociaal van aard zijn.

Omvang

Nederlanders zijn over het algemeen tevreden met hun woning en woonomgeving, zo blijkt uit Het wonen overwogen (2010). Toch wilden in 2009 bijna twee miljoen huishoudens verhuizen, vaak vanwege de woning of de woonomgeving. Bijvoorbeeld omdat er sprake is van overlast of onveiligheid in de buurt. Acht procent van de verhuisden is in 2009 daadwerkelijk vertrokken vanwege overlast.

Dat woonoverlast een reëel probleem is, blijkt ook uit het succes van het Meld- en Steunpunt Woonoverlast van de gemeente Den Haag. Alleen al in de eerste helft van 2009 ontving het meldpunt ruim duizend meldingen. De klachten gaan vooral over geluidshinder, overbewoning en hinderlijk gedrag op straat.

Aanpak rijksoverheid

Het Rijk zorgt ervoor dat gemeenten voldoende (wettelijke) instrumenten hebben om ernstige woonoverlast aan te pakken. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om eigenaren van panden met achterstallig onderhoud aan te schrijven en de sluitingsbevoegdheid op basis van de wet Victoria.

Actieplan voor overlast en verloedering

Het actieplan is onderdeel van het project Veiligheid begint bij Voorkomen (VbbV). Dit project heeft als doelstelling heeft om een reductie van 25 procent van criminaliteit en overlast in 2010 ten opzichte van 2002 te bewerkstelligen en is bedoeld voor alle gemeenten. Het plan richt zich vooral op die vormen van overlast en verloedering waar aanvullende maatregelen nodig zijn, zoals overlast in de woon- en leefomgeving.

Handreiking aanpak woonoverlast

De VROM-Inspectie heeft een handreiking (2010) gepubliceerd voor gemeenten met daarin alle mogelijkheden die zij hebben om woonoverlast te bestrijden.

Wetten Victoria en Victor

De instrumenten Victoria (artikel 174a Gemeentewet) en Victor (artikel 14 Woningwet en artikel 77 lid 1 sub 7 Onteigeningswet) zijn in respectievelijk 1997 en 2002 op verzoek van gemeenten ontwikkeld. Zij geven burgemeesters de mogelijkheid om 'overlastpanden' te sluiten en om gesloten panden in beheer te geven of te nemen, of - als laatste stap - te onteigenen. In het kader van het Actieplan Overlast en Verloedering zijn de wetten in 2009 geëvalueerd.

Wet Bestuurlijke Boete Overlast

De Wet Bestuurlijke Boete Overlast in de openbare ruimte geeft gemeenten een zelfstandige bevoegdheid om op te treden tegen veelvoorkomende en overlastveroorzakende, lichte overtredingen, van de APV en de afvalstoffenverordening. Ook met een bestuurlijke strafbeschikking kan tegen deze overtredingen worden opgetreden. Het overgrote deel van de gemeenten past het instrument bestuurlijke strafbeschikking toe. Het CJIB zorgt voor het verzenden van de strafbeschikking en het innen van de geldboete.

Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Rotterdamwet)

De wet is een landelijk vervolg op het vestigingsbeleid in Rotterdam en wordt daarom ook wel 'Rotterdamwet' genoemd. De wet maakt het mogelijk om voor achterstandswijken in grote steden andere regels te laten gelden voor het vestigings- en investeringsklimaat dan in andere wijken.

Praktijkvoorbeelden

Lastige klanten van Rotterdamse woningcorporaties die zich schuldig maken aan overlast hangt een huurverbod boven het hoofd. Rotterdam neemt hiermee in 2009 het voortouw door huurders die gedurende drie maanden overlast veroorzaken, hun huis uit te zetten. Ook kunnen Rotterdammers die last hebben van ernstige geluidsoverlast een herriemeter plaatsen om de geluidsoverlast objectief vast te stellen. De gemeente Rotterdam koopt daarnaast verpauperde huizen op en geeft ze - onder voorwaarden - kosteloos weg aan particulieren die de huizen renoveren.

Een deel van de woonoverlast wordt veroorzaakt door mensen met een geestelijke stoornis en/of verslavingsprobleem. Uit onderzoek van de gemeente Arnhem blijkt dan ook dat het bepalen van een opvanglocatie voor (verslaafde) dak- en thuislozen geen sinecure is. Skaeve Huse kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van overlast, blijkt uit een evaluatie na pilots in vijf steden. Skaeve huse zijn sobere eenpersoons vrijstaande wooneenheden (wooncontainers) gelegen op een locatie buiten een woonwijk en met een dagelijks langskomende sociaal beheerder.

Uit het Trendsignalement 2010 blijkt dat selectieve woningtoewijzing al jaren een geliefd instrument is voor woningcorporaties die willen ingrijpen in de bevolkingssamenstelling van probleembuurten. Om leefbaarheid te vergroten, worden aan huurders die zich in de wijk willen vestigen eisen gesteld, bijvoorbeeld wat betreft hun inkomen. Een recentere benadering is de selectie op basis van leefstijlen. Om overlast in woonwijken tegen te gaan, worden flatwoningen toegewezen aan huurders met vergelijkbare leefstijlen. Uit een evaluatie van woningcorporatie Vestia in Zoetermeer blijkt dat de overlast en burenruzies binnen twee jaar met zo’n 20 procent gedaald zijn.

In verschillende steden zijn - integrale - handhavingsteams actief, die onder meer woonoverlast aanpakken. Het Flexteam van de gemeente Maastricht, werkt samen met onder meer de politie, het Veiligheidshuis en de brandweer. De Haagse Pandbrigade richt zich op het verminderen van overlast en gevaarlijke situaties in panden. In Eindhoven opereert BITE, een integraal team van handhavers op het gebied van veiligheid en leefbaarheid in de stad.

Deze en andere praktijkvoorbeelden zijn ook beschikbaar via het documentenoverzicht aan de linkerzijde van deze pagina.

Meer informatie

Bent u als gemeente, corporatie of particulier verhuurder actief op het gebied van aanpak woonoverlast en heeft u goede voorbeelden dan vernemen wij die graag. Voor vragen en/of opmerkingen over het project woonoverlast kunt u contact opnemen met Katja Steverink.