Wet voetbalvandalisme en overlast
Met de wet ‘Maatregelen Bestrijding Voetbalvandalisme en Ernstige Overlast’ (MBVEO) hebben zowel de burgemeester als de officier van justitie extra bevoegdheden om in te grijpen bij voetbalvandalisme en ernstige overlast.
De wet in het kort
Aard en omvang
Aanpak
Rol CCV
Meer informatie
Links
De wet in het kort
Burgemeesters kunnen een gebiedsverbod en/of een meldingsplicht opleggen. Ook hebben ze de mogelijkheid een groepsverbod op te leggen en een avondklok in te stellen voor kinderen onder de 12 jaar, die ’s avonds alleen op straat overlast veroorzaken. De officier van justitie heeft door deze wet soortgelijke bevoegdheden als het gaat om verdachten van een strafbaar feit.
Met de extra bevoegdheden kunnen de burgemeesters en officieren van justitie voetbalvandalen die stelselmatig bij voetbalwedstrijden de orde verstoren strenger aanpakken. Verder kunnen zij sneller ingrijpen als raddraaiers regelmatig buurtbewoners treiteren, zich hinderlijk gedragen of de boel vernielen, maar ook als slachtoffers of getuigen van strafbare feiten worden geïntimideerd.
Aard en omvang
De problemen waarvoor de wet kan worden ingezet zijn tweeledig. De wet is niet alleen een instrument om voetbalvandalisme aan te pakken, maar kan ook gebruikt worden bij het aanpakken van ernstige overlast.
Ernstige overlast
In de Integrale Veiligheidsmonitor 2009 wordt geconcludeerd dat de mate van sociale overlast in de buurt de afgelopen jaren nauwelijks is gewijzigd. De Veiligheidsmonitor meet overlast ondermeer met de volgende indicatoren: overlast van groepen jongeren, dronken mensen op straat, drugsoverlast en geweldsdelicten. Hiervan wordt overlast door groepen jongeren het meest genoemd.
De memorie van toelichting bij de wet MBVEO stelt dat ernstig overlastgevend gedrag door groepen de laatste jaren niet alleen in omvang is toegenomen, maar ook in ernst. Het is, zo blijkt uit de memorie, van belang om de aanpak van overlast te versterken en aanvullende instrumenten in te zetten die aan een daling van overlast kunnen bijdragen.
Voetbalvandalisme
Het jaarverslag 2008-2009 van het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) laat een ombuiging zien in de dalende trend in het aantal aanhoudingen van voetbalvandalen. Het totale aantal aanhoudingen is het afgelopen seizoen gestegen naar 1896 verdachten, terwijl dit aantal een seizoen op 1326 lag.
Het blijkt dat de meeste supporters bij thuiswedstrijden van hun club worden aangehouden. Het CIV noemt het zorgelijk dat de groep jongeren die wordt aangehouden aan het groeien is en dat het met hen lastig communiceren is. Het toenemende gebruik van verdovende middelen en alcohol door supporters vindt het CIV ook zorgelijk. Voetbalcoördinatoren bevestigen dit beeld.
Aanpak
Met de inwerkingtreding van de nieuwe wet krijgen de burgemeester en de officier van justitie te maken met een uitbreiding van hun bevoegdheden.
Bevel van de burgemeester
Artikel 172a (gebiedsverbod / groepsverbod / meldingsplicht)
De burgemeester kan een gebiedsverbod, een groepsverbod en een meldingsplicht
opleggen. Dit kan indien een persoon herhaaldelijk de openbare orde heeft
verstoord én er ernstige vrees bestaat voor verdere verstoring van de openbare
orde. Deze vrees moet aanwijsbaar zijn, dat wil zeggen dat zij moet blijken uit
concrete aanwijzingen. Indien dit het geval is kan de burgemeester een
gebiedsverbod of een groepsverbod opleggen. De effectiviteit hiervan kan worden
vergroot door het gebiedsverbod te combineren met een meldingsplicht. Deze
meldingsplicht kan echter ook afzonderlijk opgelegd worden. Dit kan ook aan een
persoon die woonachtig is in een andere gemeente. Daarvoor moet echter
overeenstemming gezocht worden met de betreffende burgemeester. Het
gebiedsverbod kan voor maximaal drie maanden opgelegd worden en kan maximaal
drie keer verlengd worden.
Artikel 172b (12-minners)
Artikel 172b is gericht op overlastgevende 12-minners. Door dit artikel heeft de
burgemeester de bevoegdheid een persoon die het gezag uitoefent over een
minderjarige jonger dan 12 jaar (bijvoorbeeld de ouders) een bevel te geven zorg
te dragen dat de 12-minner zich niet zonder begeleiding binnen een bepaald
gebied bevindt. Dat kan de burgemeester doen als het kind herhaaldelijk,
groepsgewijs de openbare orde heeft verstoord en er ernstige vrees bestaat voor
verdere verstoring van de openbare orde. Daarnaast kan de burgemeester de ouders
het bevel geven ervoor te zorgen dat een 12-minner tussen 20.00 en 06.00 niet op
een ‘voor publiek toegankelijke plaats’ mag komen. Dit mag de 12-minner alleen
als hij door (bijvoorbeeld) zijn ouders wordt begeleid. Beide bevoegdheden
gelden voor een periode van maximaal 3 maanden.
Gedragsaanwijziging officier van justitie (Artikel 509hh)
De officier van justitie kan een verdachte van een strafbaar feit, tegen wie ernstige bezwaren bestaan, direct een gedragsaanwijzing opleggen. Dit kan bijvoorbeeld als het gaat om strafbare feiten waardoor de openbare orde ernstig is verstoord en grote vrees bestaat voor herhaling, zoals bij aanhoudende vernielingen of als er sprake is van intimidatie van slachtoffers of getuigen. Van ernstige bezwaren is sprake als de verdachte meerdere malen met de politie of justitie in aanraking is geweest, als de verdachte wordt verdacht van een ernstig misdrijf of als de verdachte wordt verdacht van een strafbaar feit waarop voorlopige hechtenis is toegelaten.
Bij de gedragsaanwijzing kan het gaan om een gebiedsverbod en/of meldingsplicht, maar ook om een contactverbod of het aanhalen van banden met de hulpverlening. De gedragsaanwijzing loopt vooruit op de strafrechtelijke afdoening door de rechter. Op lokaal niveau zullen de burgemeester en de officier van justitie afspreken wie in welk geval optreedt.
Dossieropbouw
Bij de uitvoering van dit wetsvoorstel is informatie-uitwisseling tussen de verschillende ketenpartners en dossieropbouw van groot belang. Meer informatie over het dossier is te vinden in de Handreiking Wet Maatregelen Bestrijding Voetbalvandalisme en Ernstige Overlast van het Ministerie van Justitie en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Rol CCV
Om gemeenten op weg te helpen met deze wet, biedt het CCV een aantal diensten aan. Zo is er een lijst met veelgestelde vragen rondom de wet, onderverdeeld in verschillende rubrieken. Voor andere vragen kan contact worden opgenomen met de infodesk van het CCV. Daarnaast kan het CCV, voor een uitgebreidere toelichting, langskomen op locatie.
Het CCV ondersteunt de informatie-uitwisseling tussen professionals die werkzaam zijn op het terrein van de maatschappelijke veiligheid. Heeft u goede voorbeelden met betrekking tot deze wet? Laat het ons dan weten. Dit kan door te mailen naar de webredactie.
Meer informatie
Voor vragen en/of opmerkingen kunt u contact opnemen met Colin Voetee.
