Nalevingsmonitor
De nalevingsmonitor is een instrument voor ex-post evaluatie van de uitvoering van reeds bestaande wetgeving, dat zich richt op de vraag of de inzet van regelgeving effectief is.
Probleemstelling
Naar handhaving is al vrij veel onderzoek gedaan. Maar over de naleving van regelgeving is nog maar bitter weinig bekend. Onduidelijk is welk effect handhaving heeft op naleving.
Om hieraan tegemoet te komen is in 1998 de nalevingsmonitor ontwikkeld. Deze monitor geeft inzicht in diverse aspecten van naleving: in hoeverre leeft de doelgroep de regels na, welke motieven heeft men om de regels te overtreden, hoe is de handhaving georganiseerd, waaruit bestaan de handhavingsactiviteiten en welk effect hebben ze. De nalevingsmonitor levert informatie op waarmee de overheid de naleving kan verbeteren.
Toepassing
De nalevingsmonitor gaat eerst na of regelgeving wordt nageleefd en als dat niet het geval is, wat daar de redenen voor zijn. Vervolgens wordt bekeken wat men daar dan aan zou kunnen doen.
Het is een instrument voor beleidsevaluatoren, met als doel:
- Het meten van naleving;
- Inzicht geven in nalevingsmotieven;
- Overzicht geven van handhavingsactiviteiten;
- Inzicht geven in de effectiviteit van de handhaving;
- Mogelijke verbeteringen in kaart brengen.
Werkwijze
Deze monitor hanteert een aantal onderzoeksmethoden naast elkaar, waaronder:
- een survey bij de doelgroep
- een bureaustudie
- een veldonderzoek (a-selecte controles door de toezichthouder/handhaver)
- een expertonderzoek
Binnen dit instrument wordt gebruik gemaakt van de onderzoeksmethode 'Randomized response'. Meer informatie hierover vindt u op de site www.randomisedresponse.nl/Analyse.
Handleiding
Sinds 2007 is er ook een handleiding beschikbaar. Deze handleiding nalevingsmonitor is een handleiding voor projectleiders van evaluatieonderzoek, die willen nagaan in hoeverre de doelgroep een wet naleeft, welke motieven een rol spelen bij het niet-naleven en welke verbeteringen mogelijk zijn.
De handleiding behandelt achtereenvolgens de opbouw van het instrument, de organisatie en fasering van het onderzoek, de uitvoering ervan en de rapportage. Het schetst de inhoud en het proces van het opstellen en uitvoeren van de monitor.
Organisatie
Ministerie van Justitie, Expertisecentrum Rechtspleging en Rechtshandhaving